Lewitujący powielacz jako symbol wolności

Tymon Tymański i Andrzej Stasiuk będą najprawdopodobniej gośćmi uroczystych obchodów 25. rocznicy powstania ruchu Wolność i Pokój, które odbędą się w kwietniu w Szczecinie

O tym, że kwietniowe uroczystości odbędą się w Szczecinie, zdecydował przed kilkoma tygodniami komitet organizacyjny obchodów złożony z byłych działaczy WiP. Bo historia tego ruchu zaczęła się od szczecinianina Marka Adamkiewicza, który w grudniu 1984 r. został skazany na dwa i pół roku więzienia za odmowę złożenia przysięgi wojskowej mówiącej m.in. o wierności komunistycznemu blokowi. W marcu 1985 r. w kościele w Podkowie Leśnej podczas głodówki w obronie Adamkiewicza zapadła decyzja o powołaniu ruchu pokojowego. 14 kwietnia 1985 r. w Krakowie powstał ruch Wolność i Pokój, który dzisiaj historycy nazywają nową jakością na scenie polskiej opozycji demokratycznej.

16 i 17 kwietnia br. (bo to weekend) w Szczecinie odbędą się ogólnopolskie obchody powstania WiP. Jednym z punktów uroczystości będzie odsłonięcie pomnika powielacza jako symbolu wolności. To będzie rodzaj instalacji, "lewitujący" powielacz (oryginalny, "podziemny") zatopiony w przezroczystej masie na prawdopodobnie granitowym cokole. Jego twórcą jest Dorota Tołłoczko.

- Zwróciłem się do prezydenta o sfinansowanie tego pomnika - mówi Paweł Bartnik, szczeciński radny (PO), w latach 80. zaangażowany w działalność opozycyjną. - Prawdopodobnie stanie na pl. Zwycięstwa, nieopodal pomnika Kornela Ujejskiego [docelowo miałby się znaleźć na miejscu byłego "grzybka", ale to trzeba uzgodnić z obecnym właścicielem terenu, czyli firmą Ikea - przyp. A.Z.].

Przewidziano panele - historyczny i socjologiczny (swój przyjazd zapowiedział m.in. prof. Jerzy Eisler). I koncerty. Wystąpią m.in. Tymon Tymański i Paweł "Konjo" Konnak. Dużo emocji wzbudza koncert na dachu dawnego kina Kosmos (jedna z akcji wipowców odbyła się właśnie tam).

- Jeśli bariery formalno-techniczne staną na przeszkodzie, to zorganizujemy koncert w innym miejscu - mówi Bartosz Sawicki zaangażowany w organizację obchodów. - Mamy dużą przychylność komendanta miejskiego policji. Jest pomysł, aby obok stanął wóz bojowy MO.

Do udziału w uroczystościach zaproszony został m.in. pisarz Andrzej Stasiuk i szef MON Bogdan Klich - obaj w latach 80. byli związani z WiP-em.

Ruch WiP walczył o zniesienie obowiązkowej służby wojskowej, organizował akcje ekologiczne, występował w obronie więźniów politycznych. Słynął z organizacji spektakularnych akcji ulicznych. Jego uczestnicy, nierzadko związani z subkulturami młodzieżowymi i ruchami anarchistycznymi, kontestowali nie tylko komunistyczny ustrój, ale także "tradycyjną" część solidarnościowej opozycji.

Organizatorami uroczystości są uczestnicy ruchu Wolność i Pokój i Stowarzyszenie Inicjatyw Społeczno-Kulturalnych "Boogie Brain". Wśród współorganizatorów jest miasto Szczecin, Samorządowa Instytucja Kultury - Szczecin 2016 i Instytut Pamięci Narodowej.